گلخانهها محیطهای کنترلشدهای هستند که برای پرورش گیاهان در شرایط آب و هوایی مطلوب استفاده میشوند.
تهویه مناسب یکی از مهمترین عوامل برای حفظ سلامت و رشد گیاهان در گلخانه است. هواکش به عنوان یکی از اجزای اساسی سیستم تهویه گلخانه، نقش حیاتی در ایجاد شرایط محیطی بهینه برای رشد و توسعه گیاهان دارد. اهمیت نگهداری و تعمیرات دورهای و منظم هواکش به عنوان یکی از مراحل اصلی حفظ عملکرد و کارایی این تجهیزات است.
در این مقاله، به بررسی اهمیت تهویه در گلخانه، نکات انتخاب سیستم تهویه گلخانه، عیب یابی فن و دستورالعملهای کلی نصب هواکش و نگهداری سیستمهای تهویه گلخانه میپردازیم. پس تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
اهمیت تهویه در گلخانه
تهویه مناسب در گلخانهها از اهمیت ویژهای برخوردار است. هواکش به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی در این فرآیند، نقش بسیار مهمی در بهبود شرایط محیطی داخلی گلخانه دارد.
تهویه مناسب باعث تبادل هوا، کاهش رطوبت و تنظیم دمای داخل گلخانه میشود که این عوامل مستقیماً بر رشد و سلامت گیاهان تأثیر میگذارند.
هواکشهای گلخانه با ایجاد جریان هوا، موجب تأمین دیاکسید کربن مورد نیاز گیاهان برای فتوسنتز میشوند و از تجمع گرما و رطوبت بیش از حد جلوگیری میکنند. تجمع رطوبت میتواند باعث بروز بیماریهای قارچی و باکتریایی در گیاهان شود و تهویه مناسب میتواند از این مشکلات جلوگیری کند
همچنین، تنظیم دمای داخلی گلخانه به کمک هواکشها باعث جلوگیری از تنش گرمایی و سرمازدگی گیاهان میشود، که این امر در بهبود کیفیت و کمیت محصول نهایی بسیار مؤثر است.
عوامل موثر در انتخاب گلخانه
- حجم گلخانه: اولین قدم، محاسبه حجم گلخانه (طول × عرض × ارتفاع) است. اندازه گلخانه تعیین میکند که چه حجمی از هوا نیاز به جابجایی دارد. گلخانههای بزرگتر به هواکشهای قویتر نیاز دارند تا بتوانند به طور موثر هوا را تهویه کنند.
- شرایط آب و هوایی: منطقهای که گلخانه در آن واقع شده است، نقشی مهمی در انتخاب نوع و قدرت فن ایفا میکند. در مناطق گرم و مرطوب، به تهویه بیشتری نیاز است.
- نوع گیاهان: گیاهان مختلف، نیازهای متفاوتی به دما و رطوبت دارند. شناخت نیازهای تهویه هر نوع گیاه، در انتخاب هواکش مناسب موثر خواهد بود. نوع گیاهان نیز مهم است؛ برخی گیاهان به تهویه بیشتری نیاز دارند تا رطوبت و دما به طور مطلوب کنترل شود.
- سایز و قدرت فن: در انتخاب سایز، قدرت و سرعت هواکش، باید به حجم هوای مورد نیاز گلخانه توجه کرد. هواکشهای گلخانه معمولا در سایزهای 100، 120 و 140 تولید می شوند. سایز هواکش باید متناسب با حجم گلخانه باشد تا بتواند به طور موثر هوا را جابجا کند.
- قدرت و سرعت هواکش: قدرت و سرعت هواکش نیز باید به گونهای باشد که بتواند دما و رطوبت را در محدوده مطلوب نگه دارد.
- بودجه: قیمت هواکشهای گلخانه در رنجهای مختلفی قرار دارد. تعیین بودجه، طیف انتخاب را محدودتر میکند.
نکات ایمنی نصب فن
- قطع برق: قبل از هرگونه کار بر روی سیستم برق، مطمئن شوید که برق قطع است تا از بروز حوادث جلوگیری شود.
- استفاده از تجهیزات حفاظتی: هنگام کار با ابزارهای برقی و تیز، از دستکش و عینک ایمنی استفاده کنید.
- محکم بودن اتصالات: تمام پیچ و مهرهها باید به خوبی محکم شوند تا از افتادن هواکش جلوگیری شود.
- دوری از مواد قابل اشتعال: در نزدیکی هواکش و تجهیزات برقی، مواد قابل اشتعال قرار ندهید تا خطر آتشسوزی کاهش یابد.
نکات نصب هواکش
- مکان نصب فن باید به گونهای باشد که بتواند جریان هوا را به خوبی در سراسر گلخانه پخش کند. معمولاً هواکشها در دیوارهای جانبی گلخانه نصب میشوند.
- فاصله کف هواکش تا زمین حداقل 90 سانتی متر و فاصله تا دیوار جانبی حداقل 50 سانتی متر باشد.
- اگر در یک وجه ( یکی از دیوارها ) قصد نصب فن چند گلخانه را دارید، دقت شود که علاوه بر رعایت حدود بند قبلی، حتما هواکشها با فاصله یکسان از هم نصب شوند.

- سطح زیر هواکش باید کاملا صاف و تراز باشد. در غیر اینصورت پروانه از بالانس خارج شده و امکان آسیب رسیدن به دمپر و شافت نیز وجود دارد.
- هواکش باید کاملا در دیوار مستحکم شود به طوری که امکان هیچ گونه لرزش و حرکتی وجود نداشته باشد.
- ضروری است که قسمت دمپر از دستگاه بیرون باشد و اطراف آن پوشانده نشود. محل دقیق دمپر با برچسب هشدار روی هواکش مشخص شده است.
- برای تهویه سالن گلخانه باید قسمت توری، داخل و قسمت دمپر، خارج از سالن قرار بگیرد. در این صورت هوای داخل سالن به خارج هدایت میشود.
- حتما متناسب با تعداد و نوع فن، میزان ورود هوا به سالن محاسبه و تامین گردد. در غیر اینصورت هواکش دچار آسیب میشود.
توجه: تعداد هواکشهای مورد نیاز به اندازه و شکل گلخانه، دمای مطلوب و شرایط آب و هوایی منطقه شما بستگی دارد. جهت مشاوره و راهنمایی میتوانید با کارشناسان شرکت کولاک گستر یزد تماس بگیرید.
توجه: حتما پس از نصب هواکش از روان بودن حرکت تیغههای دمپر اطمینان حاصل کنید. برای این کار تیغه وسط را با دست بالا و پایین نمایید و مطمئن شوید تمامی تیغهها به صورت هماهنگ و روان با تیغه اصلی حرکت میکنند.
هرگونه کار بر روی هواکش از جمله: نصب، تعمیر و تنظیم و اتصال به شبکه برق باید از طریق سرویس کاران با تجربه شرکت و با استفاده از اتصالات مرغوب و استاندارد انجام شود.
اتصال برق برای نصب هواکش
در هنگام نصب فن باید به قوانین شرکت برق منطقه خود توجه کنید.
- برق ورودی هواکش سه فاز متناوب تثبیت شده با فرکانس 50 هرتز و ولتاژ بین خط 380 ولت است.
- از وصل بودن سیم اتصال بدنه (ارت) هواکش اطمینان حاصل نمائید.
- صحت ترتیب فاز ورودی در راه اندازی هواکش بسیار مهم است. در صورت اشتباه بودن ترتیب فاز، پروانه هواکش در خلاف جهت مشخص شده روی دستگاه خواهد چرخید که میتواند سبب بروز حادثه شود. لذا استفاده از کنترل فاز در مسیر برق ورودی ضروری است.
- برای راه اندازی حتما از فیوز مینیاتوری مناسب (16 آمپر) استفاده کنید. روش راه اندازی میتواند از نوع دستی، نیمه اتوماتیک ( کنتاکتور-12 آمپر) یا درایو باشد.
- برای حفاظت الکتروموتور در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه حتما از فیوزها و بی متالهای مناسب استفاده کنید.
سرویس هواکش
- دقت داشته باشید که از آب برای تمیز کردن فن استفاده نکنید. تنظیف نامناسب میتواند موجب آسیب رسیدن به هواکش شود.
- هواکش حداقل به صورت سالیانه باید توسط متخصص بررسی و تنظیم شود و در بازههای زمانی مناسب باید سرویس انجام شده و گرد و خاک هواکش به طورکامل گرفته شود. در این روند از آب استفاده نکنید. هواکش را با استفاده از کمپرسور باد تمیز کنید.
- برای کارکرد بدون صدا و روان بلبرینگها، آنها را ماهانه بررسی و گریس کاری کنید. برای این کار شلنگ پمپ گریس کاری را در محل گریس خور یاتاقان وصل کرده و پمپاژ نمایید. این کار برای هر دو بلبرینگ باید انجام شود.
- در صورتی که به هر دلیل پروانه از بالانس خارج شود، هواکش در حین کار دچار لرزش و تغییر صدا خواهد شد. در صورت ادامهی کار در این حالت، علاوه بر وارد شدن فشار زیاد به الکتروموتور امکان شکسته شدن پروانه و خوردگی شافت و خرابی بلبرینگها و تسمه وجود خواهد داشت. در صورت مشاهدهی چنین تغییری در عملکرد هواکش حتما موضوع را با کارشناسان شرکت در میان بگذارید.
- تسمهها را هر دو ماه یکبار چک کرده و در صورت مشاهدهی پوسیدگی و یا خراش اقدام به تعویض آنها کنید.

تنظیم تسمه هواکش
- دو عدد پیچ در بالا و پایین توری هواکش کولاک گستر یزد قرار گرفته است. با باز کردن این پیچها توری پشت فن به صورت کتابی باز شده و دسترسی به قسمت موتور، پولی و تسمه میسر میشود.
- پیچ تنظیم زیر پایه موتور برای تنظیم میزان شلی و سفتی تسمه استفاده میشود. با سفت کردن این پیچ تسمه سفت تر میشود سفتی تسمه باعث اعمال بار اضافی به الکتروموتور و بلبرینگها میشود. بعد از تنظیم میزان شل و سفت بودن تسمه، مهره تثبیت کننده را ثبت کنید تا تنظیم بهم نخورد.


هنگام بستن تسمهها دقت کنید که نه بیش از حد شل باشد و نه بیش از حد سفت. سفتی بیش از حد باعث اعمال نیروی اضافی به بلبرینگها و موتور میشود و شلی بیش از حد باعث ایجاد سر و صدا در سیستم میگردد. برای تنظیم تسمه به شکل زیر توجه کنید.
تسمه را به صورت ماهانه بررسی کنید ودر صورت مشاهده هرگونه خراش و پوسیدگی اقدام به تعویض آن نمایید. برای اطمینان همیشه یک تسمه اضافه داشته باشید.

پیچها، محل اتصال پرهها به خورشیدی پروانه و پیچهای روی بلبرینگها را همواره بازرسی کنید و همواره از محکم بودن تمام اتصالات و پیچها اطمینان حاصل نمایید.
بیشتر بخوانید: فن خروجی هوا یا اگزاست فن (Exhaust Fan) چیست؟ کاربرد، مزایا و انواع مختلف اگزاست فن
لیست خطاهای احتمالی هواکش
| خطا | بروز خطا | رفع عیب |
|---|---|---|
| لرزش بیش از حد | هواکش در جای خود محکم نیست | هواکش را روی دیوار مستحکم کنید تا امکان هیچ گونه حرکتی نداشته باشد |
| لرزش بیش از حد هواکش | پروانه بالانس نیست. (پروانه آسیب دیده است) | پروانه را تعویض کنید |
| لرزش بیش از حد هواکش | پروانه بالانس نیست. (پروانه کثیف شده است) | پروانه را تمیز کنید |
| داغ شدن بیش از حد فن موتور | فن اضافه بار دارد | اضافه بار سیستم فن را بررسی کنید. میزان سفتی تسمه را بررسی کنید |
| داغ شدن بیش از حد فن موتور | منبع ولتاژ بسیار کم و یا زیاد است | منبع تغذیه را بررسی کنید |
| مصرف برق بالا | فن اضافه بار دارد ویا سرعت فن بسیار بالاست | اضافه بار سیستم فن و فرکانس و ولتاژ ورودی را بررسی کنید |
| مشکل در باز و بسته شدن دمپر | آسیب دیدگی کلاچ دمپر | کلاچ را تعمیر یا در صورت نیاز تعویض نمایید |
| صدای زیاد هنگام کارکرد فن | عدم کارکرد روان بلبرینگها | بلبرینگها را گریس کاری کنید |
| صدای زیاد هنگام کارکرد فن | شلی بیش از حد تسمه | مطابق راهنمای دفترچه، تسمه را تنظیم نمایید |
| کم شدن سرعت فن | شلی بیش از حد تسمه ( تسمه تنظیم نیست و یا تسمه پوسیدگی و خراش دارد) | تسمه را بررسی کرده و مطابق با مشکل تسمه را تنظیم و یا تعویض نمایید |
| قطع و وصل مکرر | مشکل در سیستم کنترل یا برق رسانی | سیستم کنترل را بررسی کنید و اطمینان حاصل کنید که جریان برق پایدار است |
لیست ضمیمههای فن


نتیجه گیری
با مطالعه این مقاله از وبلاگ شرکت کولاک گستر یزد دانستید که تهویه مناسب گلخانه، نقشی حیاتی در رشد گیاهان ایفا میکند. انتخاب، نصب هواکش ، راهاندازی و نگهداری صحیح هواکش ، ضامن تهویه مناسب و طراوت فضای گلخانه شما خواهد بود.
با برنامه نگهداری دورهای، عیبیابی، استفاده از قطعات اصلی و با کیفیت و مدیریت مناسب مصرف انرژی، میتوانید از فن خود برای سالیان متمادی به درستی استفاده کنید.
اگر برای گلخانه تان به سیستم تهویه مطمئن و با کیفیت نیاز دارید می توانید از هواکشهای شرکت کولاک گستر یزد استفاده کنید.
هواکشهای گلخانه کولاک گستر یزد به دلیل طراحی خاص ایرودینامیک پرهها، دارای بالاترین فشار استاتیکی در بین فنهای موجود در بازار می باشند.
به جرئت می توان گفت که هواکشهای کولاک گستر یزد به لحاظ کارایی و ماندگاری با هیچ یک از فنهای موجود در بازار قابل قیاس نیستند.
این هواکشها مدل به روز شده ی فنهای موجود در بازار هستند که با هدف کاهش مصرف انرژی و افزایش راندمان و کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری، باز طراحی و ارتقاء یافته اند.


